Specificaties Schlüter S15

- 1 cilinder motor
- merk: Schlüter
- boring:
- slag:
- omw/min:
- vermogen: 15pk
- versnellingen: 6 + 1R
- banden voor: 4.50 x 16
- banden achter: 8 x 24
- gewicht: 1285kg


Profiel Bauke
- Bekijk mijn profiel
- Bekijk mijn foto's

Reageer op mijn pagina:
klik hier!

De aankoop

Het begon eind mei 1992. In de krant stond een advertentie dat er in Tjerkgaast een veiling zou plaatsvinden van horeca goe-deren en gereedschappen in verband met bedrijfsreorganisatie. Wat heeft dit met een tractor te maken, zult u nu denken? Wel, tussen de diversen stond vermeld: "Oude trekker (Schlüter, 1 cyl.)". Ik heb een stuk of tien stationaire motoren en was al tijden op zoek naar een oude tractor. Mijn vader heeft vroeger het tractorrijden geleerd op een Schlüter en had ooit al eens gezegd: "Als je al ooit eens een tractor koopt, moest het eigenlijk een Schlüter zijn." Zodoende zei hij, nadat hij de advertentie had gelezen: "Dit zou net wat voor jou wezen. Hier moesten we eigenlijk heen". Maar omdat we beiden niet konden (vader zat met zijn werk en ik met school) belde ik meteen de veilingmees­ter op en vertelde hem van mijn hobby. Ik mocht maandagavond wel langs komen op de plaats van de veiling, die dinsdag plaats zou vinden, en een bod op de tractor doen. Dus ik naar Tjerkgaast, met mijn vader en een oom als keurmeesters meegenomen. De tractor zag er redelijk uit. Mijn vader zei tegen mij dat dit volgens hem een vrij zeldzame tractor was en omdat we wel heil zagen in deze trac­tor deed ik een bod. De veilingmeester zei dat hij hem niet zo maar kon verkopen, omdat de tractor al in de krant en catalogus stond vermeld. Ik onderte­kende een papier, waarin ik toestemming gaf dat de vei-lingmeester voor mij mocht bieden en met de belofte dat hij zijn best zou doen voor mij, gingen we weer weg. Mijn vader gaf me niet veel kans. Ik een slechte nacht en de volgende dag op school een slechte dag. Gelukkig had ik geen repetities, want deze zou ik zeker verknald hebben. Toen ik thuis kwam, vertelde mijn moeder dat de veilingmeester had gebeld en dat de Schlüter van mij was. Ik schrok behoorlijk, want wie had hier nu op gerekend. Nadat ik was bijgekomen vertelde mijn moeder dat er na het moment dat men aan mijn bod toe was een moment stil was. Toen was het meteen: "eenmaal, andermaal, verkocht. "Enkele lui die er ook wel zin in hadden, verbaasd omdat ze even niet hadden opgelet, kwamen dus voor niks. Hij zei dat hij het leuker vond dat een iemand van 21 met zo'n hobby en zo'n enthousiasme de tractor kreeg, dan iemand die veel geld had. Het aardige was dat ik later op een show van iemand hoorde dat deze ook op de veiling was geweest en maar 150,- onder mijn bod gezeten had. Toen werd de tractor hem te duur. De volgende dag gingen wij de tractor ophalen. Omdat de tractor nog wou rijden, besloten we dat ik de tractor naar huis zou rijden. Nadat we hem met startkabels aan de praat hadden gekregen, doordat de accu kapot was, en mijn vader alles had getest, ging de reis naar Scharnegoutum. Dit werd een reis vol spanning want de voor­banden waren uitgedroogd, als deze maar niet zouden knappen! De motor maakte veel lawaai omdat de uitlaat ontbrak; ik had dus veel bekijks. Het eerste deel van de reis verliep zonder problemen maar toen ik na twintig kilometer onze straat in reed, verloor ik een voorband. Waarschijnlijk kreeg de tractor door wat er met hem zou gebeuren en zag hier tegen op. Het laatste eindje maar heel voorzichtig verder op de velg. Gelukkig beschadigde ik niks. Eenmaal thuis, kreeg de tractor meteen de naam "Monique". Dit vanwege het feit dat Monique Sluyter, bij velen wel bekend, oorspronkelijk uit Sneek komt. We hebben de tractor de oprit op gereden en enige onderdelen er af gehaald. Nadat hij met een hogedrukspuit was schoongemaakt, kon de Schlüter de garage in voor de grote restauratie.

Hoe krijg ik informatie over deze tractor?

Als men in het bezit is van zo'n tractor, wil men uiteraard ook iets weten over de geschiedenis en herkomst van deze tractor. De vorige eigenaar vertelde dat hij de tractor twaalf jaar geleden samen met een pomp had ingeruild van iemand uit de Tijnje, tussen Drachten en Heerenveen. De pomp was verkocht maar de tractor hield hij. Deze wilde hij als hij tijd had restaureren. In deze twaalf jaar had de tractor bijna niet gedraaid, een paar keer met een sneeuwschuiver de ijsbaan geveegd en paar keer wat rondrijden in de buurt. De laatste twee jaar had hij stil gestaan. Op de dag voor de veiling startte hij direct. Hier was hij zeer verbaasd over. Ik kende een paar eigenaars van Schlüter tractoren, waaronder iemand die veel informatie had over Schlüter, maar zelfs deze had geen gegevens over mijn Schlüter. Hierdoor kreeg ik het sterke vermoeden dat ik in het bezit was gekomen van een vrij zeldzaam type. Daarna diverse bedrijven afgebeld waaronder een eerdere importeur. Het meeste wat ik te horen kreeg, was: "Schlüter, meneer, nooit van gehoord." Ik gaf de moed niet op en bij het laatste bedrijf had ik succes. Dit bedrijf bleek de huidige importeur te wezen en zou informatie zoeken. Na twee maanden kreeg ik bericht. Het ging om het type S15 waar slechts 750 stuks van zijn gemaakt en waarvan hooguit een paar in Nederland zijn verkocht. Deze tractor was afgeleverd op 13 oktober 1960. Van de fabriek kreeg ik te horen dat het om een S20 ging, terwijl de importeur beweerde dat het een S15 is. Dit bleek achteraf een fout van de fabriek te wezen. De fabriek kon eventueel nog wel aan een kopie van het instructieboek komen, maar had verder geen informatie meer, Ze gaven me nog wel een paar adressen waar misschien nog wat te halen viel. Deze adressen kregen dus ook allemaal een brief. De eerste had geen informatie meer, de tweede heeft niks laten horen en de derde stuurde een kopie van de originele stamkaart. Hierop stonden een berg gegevens vermeld. Dit bedrijf zei ook dat het een S15 is. Veel gegevens kwamen overeen met wat ik al wist. Op deze kaart stond ook de verkoper vermeld. De naam van dit bedrijf bestaat nog, maar het is nu een ander bedrijf. Ook geen verdere informatie dus. Totdat ik weer met de importeur belde. Deze had het inmiddels wel klaar gekregen dat de fabriek hem informatie zou sturen. Na enkele maanden belde ik weer omdat het me te lang duurde. De man waarmee ik iedere keer contact had, had een andere baan gekregen. Hierdoor was alles in de war gelopen. Na enig zoeken vond zijn opvolger een groot pakket, wat bestemd was voor mij. Dit werd mij alsnog toegestuurd. Zo kreeg ik eindelijk een kopie van het instructieboek en een onderhoudsschema. Verder werd mij alle correspondentie van de importeur naar de fabriek over mijn tractor toegestuurd. Volgens mij had ik nu alle mogelijke schriftelijke informatie. In totaal heeft dit vijftien maanden geduurd. Op één van de eerste evenementen waar ik met mijn tractor aanwezig was, kwam ik de vorige eigenaar tegen. Deze zei tegen me dat hij vond dat hij destijds te weinig voor de tractor had gekregen, maar dat hij goed terecht was gekomen. Hij zou proberen uit te zoeken of de man uit Tijnje nog wat over de herkomst wist, maar door enig zoeken had ik zelf vrij vlug het adres van deze man te pakken. Een telefoontje met deze man leverde nog wat meer informatie op. Hij had de tractor vier jaar eerder gekocht van een boer uit Jonkerslân, een gehucht in de buurt van Nieuwehorne en Bontebok, en in 1980 ingeruild omdat de versnellingsbak niet deugde. Hij was alleen gebruikt voor het vervoer en de aandrijving van de waterpomp. Deze informatie klopte wel aardig met wat ik al wist. Een telefoontje naar een willekeurig adres in Jonkerslân leverde nog meer informatie op. De tractor was van de buurman van de persoon die ik aan de telefoon had gekregen. De man kon zich de tractor nog goed herinneren en vond het schitterend dat de tractor nog bestond. Hij vertelde dat de buurman de tractor begin jaren tachtig had verkocht. Hij had de tractor vijf jaar eerder gekocht had van iemand uit Tjalleberd, die er boten mee uit het water haalde. Hij had een Ford Dearborn ingeruild en 4000,- toebetaald. Dit vond hij toen een heel bedrag. De buurman woont nu in Rinsumageest.

Een telefoontje met deze man leverde weinig nieuwe informatie op. De man uit Jonkerslân had me al veel verteld. Een sneu geval was dat ik tien dagen na het telefoontje met de man uit Jonkerslân in de krant moest lezen dat deze man overleden was en een paar maanden later hetzelfde met zijn oude moeder. Toch wist ik nu, mede door hem, de levensloop van mijn tractor tot aan het begin van de jaren zeventig. Ik had nooit gedacht dat ik zoveel moeite moest doen om aan informatie te komen.

De restauratie

In september 1992 begonnen we met de restauratie. Omdat ik het plaatwerk perfect wilde hebben, heb ik dit laten stralen en uit handen gegeven aan een collega hobbyist. Mede door een klein ongeluk, waardoor de motorkap wat uit model raakte, had hij hier een hele klus aan. Omdat de motor nog goed draaide, hebben we hier weinig aan gedaan. De waterpomp en de radiateur waren lek. Voor de waterpomp kon ik nog nieuwe onderdelen krijgen via de importeur. De radiateur heb ik laten reviseren. De linkerrem zat vast. Deze hebben we weer los gemaakt. Omdat we de achterbrug nu toch gedemonteerd hadden liggen, hebben we ook meteen maar alle keerringen vernieuwd. Toen we alles weer gemonteerd hadden, moest de tractor op een aanhangwagen om hem naar een boer te brengen en hem schoon te spuiten met een hogedrukspuit. Dit was een heel gedoe want het hout van de aanhangwa­gen waar we de trac­tor op sleepten was verrot. Toen de tractor goed en wel op de wagen stond, zakte hij door de kar heen. Nadat we de tractor hadden opgekrikt en met hout de balken hadden ondersteund, kon de reis beginnen. Dit leverde verder geen problemen op. Toen de tractor weer in de garage stond, kon de voorbereiding voor het verven beginnen. Via het werk van mijn vader hadden we inmiddels na lang zoeken de originele kleur te pakken weten te krijgen. Eerst hebben we olie in de versnellingsbak gedaan. Gelukkig was alles dicht. Toen hebben we enkele onderdelen vernieuwd, zoals de hydrauliekleiding. Hierna kon de tractor in de eerste laag primer. Na deze laag hebben we tractor gedeeltelijk weer opgebouwd. Toen kon het spuiten beginnen. Met een geleende nieuwe heteluchtverfspuit konden we de tractor in de garage spuiten. Het bijzondere aan deze spuit was het feit dat deze door de toevoer van warme lucht niet nevelt. Zo kon de tractor zijn originele kleur krijgen en konden de muren en de garagevloer hun originele kleur behouden. Na een middag en een dag in juni spuiten zat de tractor in de verf. De velgen had mijn vader inmiddels op het werk gespoten. Toen kon het opbouwen beginnen. Dan begint een hoop ijzer weer op een tractor te lijken. Met wat hulp van een oom werden de banden weer om de velgen gezet. Voor heb ik nieuwe banden gemonteerd, zodat ik niet weer het risico loop dat ik op de velgen hoef te rijden. Toen de tractor één keer op de banden stond, begonnen we het resultaat van ons werk te zien. Het plaatwerk had ik inmiddels ook weer thuis, dus de motorkap kon meteen op zijn plek. De spatbordsteunen moesten vernieuwd worden, dus de spatborden kwamen eerst op zolder. Ons eerste doel was nu de tractor weer aan de praat te krijgen. Zodoende moest eerst de rest van de onderdelen er weer op. Er werd eerst een demper in de uitlaatbuis geslagen, zodat we wat minder herrie maakten. De bevestiging van de tank en het brandstoffilter moest enigszins veranderd worden. Hierna kon de dieseltank en de radiateur gevuld worden en kon het ontluchten beginnen. En eindelijk kwam het spannende moment. De tractor voor de veiligheid naar buiten gerold, een accu erbij en met wat primitieve manieren kon het starten beginnen. Nadat we met de kleplichter naar beneden de brandstof goed hadden laten doorstromen konden we de kleplichter loslaten en, ja hoor, de eerste rook kwam uit de uitlaat. De motor sloeg meteen aan! Eindelijk weer tot leven gekomen. Toen op de tractor en de oprit af. We moesten eerst beide een rondje rijden. In de straat veel bekijks, omdat men zoiets hier niet gewend is, want dit is de tweede gerestaureerde tractor hier in het dorp, en eerst een rondje door het dorp. Ondertussen had de pers er ook al lucht van gekregen, met als gevolg een journalist en een fotograaf op bezoek en een groot artikel met foto in een regionale krant. Bij één van de eerste ritten meteen de politie al achter me aan. Deze heren hadden volgens mij niks te doen, omdat ze duidelijk konden zien dat de tractor nog niet klaar was. Ze struikelden over het feit dat er geen beugel op zat. Over de spatborden zeiden ze niks. Ze vroegen ook naar mijn rijbewijs, niet wetend dat je boven de achttien geen rijbewijs meer hoeft voor een tractor. Na hun vriendelijk verteld te hebben dat de tractor nog niet klaar was en de nodige complimenten gekregen te hebben over de restauratie gingen ze weer. Eerst maar eens de regels nalezen, heren. Hierna maakte mijn vader eindelijk de spatbordsteunen in orde, dus de spatborden kwamen van zolder. Toen deze er één keer op zaten, leek de tractor een stuk mooier. Toen de garage uit en weer een eind uit toeren richting Sneek, waar ik tegen een kennis in januari in een gekke bui had toegezegd dat ik, zodra de tractor enigszins toonbaar was, langs zou komen op de tractor. Dit was inmiddels al weer een half jaar geleden, maar ik was dit nog niet vergeten. Deze kennis zag vreemd op haar neus toen ik aan kwam rijden. Als echt stadsmens kon ze deze grap toch niet zo waarderen. Waarschijnlijk had ze nog nooit een tractor van dichtbij gezien. Toen ik weer thuis was en de motor goed warm was, kon ook eindelijk de oude olie er uit. De wielkasten maakten ook wat herrie, maar na de smeerolie gecontroleerd te hebben, was dit probleem nog niet verholpen. Volgens een kennis komt dit door de rechte tandwielen in de aandrijving.

Ons doel dat de tractor toonbaar moest zijn op de Oldtimershow in september 1993 in Scharnegoutum, welke ik zelf organiseerde, was geslaagd. Op deze show, waar de motor de hele dag heeft gedraaid, en 's avonds in de optocht had de tractor veel belangstelling. Het viel collega hobbyisten op dat de motor nog in zo'n goede staat was. De volgende show was in Joure. Dit was de eerste lange rit na een jaar en dit leverde geen problemen op. Het volgende gedeelte was het elektrisch. Het eerste en grootste probleem waren de buitenkabels voor de bedrading. Omdat bijna alle bedrading weg was en de buitenkabel dus ook voor het grootste gedeelte ontbrak, moest ik nieuwe hebben. Nadat ik na lang zoeken buitenkabel vond, wat veel op de oude leek, konden we eindelijk beginnen. De verlichting ontbrak op de koplampen na. Gelukkig was hier nog van alles voor te krijgen, zodat het elektrische gedeelte vrij gemakkelijk in originele staat teruggebracht kon worden. Er ontbrak ook een meter uit het dashboard en de temperatuurmeter was kapot. Het was niet moeilijk om hier een paar andere voor te vinden. De dynamo, die ook niet deugde, werd weer opgelapt met een andere. Als één der laatste grote lasklussen werd er een nieuwe uitlaat gemaakt. De linker hefarm paste niet goed en hier moet ik nog eens een andere voor vinden. Ook het zijembleem op de motorkap ontbrak, maar een aantal jaren terug vond ik in Panningen een nagemaakt en niet van echt te onderscheiden embleem. Zo is de tractor weer een pronkstuk geworden en wanneer ik nu op mijn tractor rijd, trek ik altijd veel bekijks, mede door het feit dat de motor goed van zich laat horen. Al met al ben ik zeer trots op mijn tractor en het feit dat je iets zeldzaams beslist niet over de grens hoeft te halen, maakt het voor mij nog mooier.

Bauke Bos

Terug naar restauratieoverzicht